UCZYĆ SIĘ

Człowiek powinien uczyć się i rozwijać całe życie, żeby w jak najpóźniejszym wieku osiągnąć optimum swoich możliwości. Jeśli tego nie robi, to szybko osiąga to optimum, a następnie popada w stereotypię i rutynę, powtarzając wyuczone czynności i działania i zapominając o tych, których nie powiela, a jego mózg ulega atrofii.

Uczenie się nowych umiejętności związane jest z podejmowaniem nowych zadań, a nawet wyzwań życiowych, prowadzących do zmiany swego losu. Bez niego nie można zmienić swego życia na lepsze. Gdy przystępuję do nowego zadania, które będzie ode mnie wymagało intensywnego uczenia się w pierwszym etapie wzoruję się na procesie uczenia się nowego zachowania według Stanisława Miki (patrz literatura na dole). Jest to idealna krzywa wykreślona na podstawie wielu indywidualnych krzywych poszczególnych osób, które się między sobą różniły (patrz rysunek powyżej). Przebiega ona cyklicznie w postaci krzywej z wieloma etapami odzwierciedlającymi wzrost i zastoje, a nawet spadki i prowadzi do osiągnięcia mistrzostwa w danej dziedzinie.

W pierwszym etapie A uczenie się jest niewielkie, albo nie ma go wcale. Jest to najtrudniejszy okres, ponieważ nie widać postępów i trudno utrzymać odpowiednią motywację do kontynuacji zadania. Zależy on od stopnia trudności i złożoności nabywanych umiejętności i polega zwykle na naśladowaniu innych. Na tym etapie mogą powstawać plagiaty. Jednak w miarę żmudnego i wytrwałego kontynuowania zamierzonego działania, uczenie się nowych umiejętności zaczyna przyśpieszać. I dopiero w następnym etapie B, kiedy zdobędziemy więcej wiedzy na dany temat, zaczynamy być twórczy, kreatywni. Wtedy następuje bardzo szybki wzrost nowych umiejętności, czemu towarzyszy zadowolenie i satysfakcja, które z kolei napędzają ten wzrost.

Niestety po pewnym okresie tzw. radosnej twórczości stajemy się nią zmęczeni i zaczynamy się wypalać. Wtedy następuje kolejny odcinek C – tzw. plateau, kiedy to zaczyna się pewna stabilizacja we wzroście, krzywa opada i mimo podejmowanych prób, nie następują postępy w uczeniu się, a nabyte już cząstkowe umiejętności przybierają formę stereotypii i rutyny, albo poczucia kręcenia się w kółko wokół tych samych problemów. Jedna z zasad NLP głosi, że dopóki się myśli i działa w określony, nawykowy sposób, dopóty osiąga się dotychczasowe rezultaty. Jeśli nasze myśli stale oscylują w zbyt wąskich, ograniczonych ramach, to nie możemy być twórczy i osiągać nowych zamierzonych celów.

Stan plateau może być zdradliwy, ponieważ człowiek nie widząc zamierzonych rezultatów nabiera przekonania, że osiągnął maksimum swoich możliwości, że na więcej go nie stać i może wycofać się ze swojej działalności. Aby go przezwyciężyć, należy poszerzyć zainteresowania, zmienić sposób myślenia i działania, a co za tym idzie – metodę uczenia, np. zrezygnować z dalszego podręcznikowego uczenia się języka obcego i wyjechać do kraju, w którym mówi się tym językiem.

Takim krytycznym momentem może być przejście od zdobywania wiedzy czysto teoretycznej do zastosowania jej w praktyce, co wymaga interioryzacji lub internalizacji czyli uwewnętrznienia dotychczasowej wiedzy w naszym mózgu. Interioryzacja lub internalizacja jest to przyswojenie sobie wiedzy lub norm społecznych o zewnętrznym świecie poprzez połączenie ich z dotychczasową wiedzą i różnymi sferami naszej osobowości i uznanie ich za własne. W ten sposób powstają nowe poglądy na świat, które mogą nas motywować do zmiany działania i zachowania. Interioryzacja podnosi nas na wyższy poziom rozwoju osobowości, ale nie zawsze jest możliwa. Na przeszkodzie mogą stanąć wewnętrzne opory przed przyswajaniem nowej wiedzy zawiązane z dotychczasowymi, czasem błędnymi lub niepełnymi przekonaniami, wynikającymi z negatywnego obrazu siebie i pesymistycznego podejścia do życia. Opory i zahamowania wewnętrzne mogą też być przyczyną powstawania etapów plateau. Takich etapów plateau może być nawet kilka na naszej drodze rozwojowej, kiedy to przeplatają się etapy B i C. Dopiero po ich przezwyciężeniu następuje ostateczne przyswojenie sobie wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych z danej dziedziny, które w postaci nawyków stają się częścią naszej osobowości, a człowiek osiąga mistrzostwo w swojej dziedzinie.

Człowiek jest zdany na permanentne uczenie się przez całe życie, bo bez tego nie ma rozwoju wewnętrznego. Uczymy się wszystkimi zmysłami – wzrokiem, słuchem, czuciem i ruchem, czyli podczas konkretnego działania, kiedy to docierają do nas różne informacje, które przetwarzamy w myślach, a towarzyszy temu wzrost wiedzy i doświadczenia. Oczywiście najintensywniej i najszybciej uczymy się w dzieciństwie i młodości, ale i potem, chcąc zachować odpowiednie tempo rozwoju i nie popaść w stereotypię i rutynę, musimy wciąż przykładać się do nauki, poszerzać swoje zainteresowania i nie bać się podejmowania nowych zadań. Jeśli się tego nie robi, to szybko osiąga się to optimum, powtarzając wyuczone czynności i działania i zapominając o tych, których się nie powiela, a nasz mózg ulega atrofii. Odzwierciedlają to popularne slogany:

„Kto stoi w miejscu, ten się cofa.” „Tylko głupcy się nie zmieniają.”

Rysunek i opis krzywej uczenia się na podstawie książki – Stanisław Mika: Jak modyfikować własne zachowania. Warszawa 1987. Str. 61 – 64.